Thuisonderwijs op reis

Wij willen Roan en Evi thuisonderwijs tijdens het reizen geven. Zo, het hoge woord is eruit. Ik vind het super eng om hierover te vertellen, want er zijn nogal wat negatieve meningen over thuisonderwijs. Maar we krijgen hier natuurlijk wel veel vragen over. Menigeen heeft al gezegd dan gaan jullie lekker reizen tot Roan 4 is. Nee, het ligt iets genuanceerder. En daarom ga ik vandaag wat meer vertellen over ons plan met school als we aan het reizen zijn. Daarna ga ik ook kort in op de regelgeving.

Roan’s leerplicht is onze milestone

Wij zien Roan’s 5e verjaardag (als hij leerplichtig is) als een milestone. Tot die tijd kunnen we rondreizen hoe lang en hoe ver we willen. We blijven ingeschreven staan in Nederland, verhuren ons huis en keren af en toe terug (bijvoorbeeld in de zomervakantie om familie en vrienden weer te zien). Mogelijk krijgen we problemen met de gemeente omdat we dan te lang in het buitenland zijn, maar als dat gebeurt, vinden we daar ook wel een oplossing voor.

Terugkeren of doorreizen?

Voor Roan 5 jaar oud is moeten we een beslissing nemen. Er zijn twee scenario’s:

  1. We zijn klaar met dat digital nomad leven. Het rondreizen bevalt niet meer, of we merken dat de kinderen behoefte hebben aan de traditionele vorm van vastigheid. Dan keren we terug naar Nederland, gaan weer in een huis wonen en Roan gaat ‘gewoon’ naar school.
  2. We willen blijven reizen. Het is nog steeds een fijne manier van leven en de kinderen varen er goed bij.

Road schooling

Bij het tweede scenario komt het thuisonderwijs om de hoek kijken. Als je me twee jaar geleden had gevraagd of ik open stond voor het zelf lesgeven, had ik je vierkant uitgelachen. Het leek me een onmogelijke taak! Inmiddels denken Joost en ik hier anders over.

Het afgelopen jaar hebben we veel gelezen over onderwijs op reis, het zogenoemde road schooling of world schooling. Hierbij leert een kind van de ervaringen die hij opdoet tijdens het reizen. Op de diverse bestemmingen leert een kind over bijvoorbeeld de geschiedenis, de cultuur, de taal en de natuur van dat land.

Thuisonderwijs op reis: kinderen leren in het dagelijkse leven van het reizen

Roan de klimgeit klimt onder toeziend oog van papa het klimrek op.

Roan en Evi bepalen (deels)

Het ‘onderwijs’ willen we aanpassen aan de interesses van Roan en Evi. Ook onze bestemmingen kunnen we erop afstemmen. Denk aan: kastelen en (openlucht) musea bezoeken om de vroege Middeleeuwen tot leven te wekken, in Griekenland de Griekse goden behandelen, en in Frankrijk Frans leren.

Unschooling? Mwah.

Een vrij extreme vorm van leerlinggestuurd onderwijs is “unschooling”. Hierbij geeft het kind volledig aan wat hij of zij wil leren. Dat vinden wij te ver gaan. Wij zijn namelijk van mening dat een kind een aantal dingen moet leren, ook als hij of zij daar geen zin in heeft.

Maar, het moment waarop, en de methode waarmee, kan misschien wel afwijken van wat we op school gewend zijn.

Leren lezen met 5 of 7

Ooit heeft iemand bepaald dat 6 jaar een goede leeftijd is om te leren lezen. En dit zal voor de meeste kinderen ook perfect zijn. Wat als je veel liever in bomen klimt, of meer van tekenen houdt en die letters eigenlijk nog een brug te ver zijn? Een jaartje wachten kan zoveel verschil maken! Ineens is het kind wel geïnteresseerd in lezen, et voilà, als een speer leert het lezen.

En wat als een kind met 5 al geïnteresseerd is in letters en lezen, maar verder nog niet toe is aan groep 3? Of tijdens het speelkwartier graag een boek leest, maar van de juf buiten moet spelen? Dat vond ik echt zo vervelend aan de basisschooltijd.

Op wereldreis met leerplichtige kinderen: toestemming krijgen is zo makkelijk nog niet.

Roan is circa 10 seconden geïnteresseerd in het doen van een spelletje. Uiteindelijk heb ik heel fanatiek het spelletje afgemaakt, terwijl hij alweer in het rond rende met de hond.

Op maat onderwijs

Je snapt m’n punt denk ik wel: op maat leren zodat het beste in een kind naar buiten komt, op het juiste moment. Uiteraard zullen we wel continu nieuwe dingen aanbieden. Hun interesses moeten geprikkeld worden, vinden we, maar we willen niets provoceren. We denken namelijk dat een kind daardoor alleen maar een aversie ontwikkelt van bijvoorbeeld lezen en het dus nog meer moeite krijgt met het leren ervan.

Maar wat als je kind nooit leert lezen?

Ik lees wel eens verhalen van ouders die zich zorgen maken om hun kind, omdat het op 9-jarige leeftijd nog niet kan lezen. De reactie van andere world schooling ouders is dan altijd: geef het tijd! Er zijn legio voorbeelden van kinderen die met 10 jaar in een paar weken van aap, noot, mies naar Harry Potter gaan. Als het kind er rijp voor is en het kwartje valt, dan zal het als een malle door je voorraad ebooks knallen.

Kan ik de rol van juf overnemen?

Ik verwacht dat ik me met vlagen onzeker ga voelen over het geven van thuisonderwijs. Wat als ik niet goed ben in uitleggen? Wat als Joost en ik ze niet kunnen leren lezen of rekenen of schrijven of…?

Toch  weet ik zeker dat Joost en ik tot een zekere hoogte onze kinderen veel kunnen leren. Daarnaast hebben we hulp! Mijn ouders hebben allebei 40+ jaar ervaring in het onderwijs en mijn moeder was jarenlang juf in groep 3 en 4.

Peuter en baby samen in de box

Roan was zelf in de box geklommen, met piano en al, om even muziek te spelen voor z’n kleine zusje Evi. Best schattig hè 😉

Combi van thuisonderwijs en unschooling

Ons idee over onderwijs tijdens het reizen is dus eigenlijk een middenweg tussen thuisonderwijs (waarbij de schoolse lesmethode wordt verplaatst naar de keukentafel) en unschooling (waarbij alleen de kinderen bepalen wat er geleerd wordt).

Zo hopen we de basis zoals lezen en rekenen aan te leren op een meer schoolse manier en de overige “vakken” in real life aan te bieden. De eerste jaren zal het niet gestructureerd verlopen. Overal waar we komen valt genoeg te leren en ze zijn nog zo jong, dus vooral lekker veel spelen. Het schoolse leren komt later wel.

Leren met projecten

Hoewel het nog heel wat jaren duurt, hebben we al wel veel gelezen over road schooling bij oudere kinderen (zeg, 8+). Wat je veel ziet, is dat kinderen zelf meedenken over wat voor project(en) ze op de volgende bestemming(en) gaan oppakken.

Zo heb ik gelezen over jonge kinderen die maandenlang overal waar ze komen kerken bezoeken, om zo te leren over geloof en de rol van kerken in de cultuur van een land. Maar ook over een project over beroemde kunstenaars, waarbij kinderen musea bezoeken, boeken lezen en natuurlijk het internet gebruiken om veel informatie op te zoeken. Vaak ronden ze een project af door het geven van een presentatie.

Niet nieuw, wel controversieel

Wat wij willen gaan doen is dan ook niet nieuw en dat stelt me gerust. Toch is het een controversieel onderwerp, want ik spreek maar weinig mensen die enthousiast zijn over het idee van thuisonderwijs tijdens het reizen. Ze komen altijd met bezwaren: maar dan missen ze klasgenootjes, en kunnen ze geen vriendjes maken, of wat als ze later willen studeren en niet mee kunnen komen?

Met thuisonderwijs naar de universiteit

Over dat laatste: heel veel kinderen die thuis of met road schooling zijn onderwezen, gaan later succesvol naar de middelbare school of de universiteit. Het is natuurlijk geen garantie, maar dat is naar school gaan ook niet 😉

Sociale aspect van full time reizen met kinderen

En over het vriendjes maken en de klasgnootjes missen? Tja, daar hebben we ook een mening over. In een volgende blog ga ik daar dieper op in.

Be gentle please!

Ter verduidelijking: ik heb niks tegen school. Het onderwijs in Nederland is ge-wel-dig! Wel vind ik dat de klassen te vol zijn, er te weinig meesters zijn, alle leerkrachten zwaar onderbetaald worden en er een veel te hoge werkdruk is door die absurde administratieve rompslomp. Maar daar zullen de meesten het wel mee eens zijn.

Helaas zijn er nog zoveel plekken op de wereld waar kinderen niet naar school kunnen, en dat is tragisch. Wij zijn ons hier absoluut van bewust en we zien het dan ook als een privilege om zoiets als road schooling te overwegen. En zoals gezegd, misschien wordt het wel scenario 1 en besluiten we om niet meer verder te reizen. Roan en Evi zullen dan gewoon naar school gaan. Ook tijdens het reizen in de schoolvakanties kan immers geroadschooled worden 😉

En dan nu wat uitleg over de regelgeving:

Leerplicht en schoolplicht

Mooi verhaal, maar mag dat onderwijs op reis zomaar? Het simpele antwoord is ‘nee’. De meeste kinderen gaan vanaf 4 jaar naar school, maar vanaf 5 jaar zijn kinderen in Nederland leerplichtig. Al kan dit beter ‘schoolplichtig’ worden genoemd, want dat is wat de overheid ermee bedoelt: alle kinderen moeten op hun 5e verjaardag ingeschreven staan bij een basisschool (en hier ook iedere dag naartoe gaan).

Thuisonderwijs is in Nederland geen officiële onderwijsvorm. Wil je thuisonderwijs gaan geven, dan kom je in een heerlijke bureaucratische mallemolen terecht. Het is niet mijn bedoeling om alle details hierover toe te lichten. Wil je meer weten, lees dan hier over de juridische kant van thuisonderwijs en de leerplicht in Nederland. Ook op de website van de Rijksoverheid staat uitleg.

Kinderen leren al spelenderwijs, handig voor onderwijs op reis.

Roan leert spelenderwijs dat een tandenstoker een scherp puntje heeft.

Wereldreis met leerplichtige kinderen

Wil je tijdelijk thuisonderwijs geven, bijvoorbeeld omdat je op wereldreis gaat met je gezin, dan krijg je vaak geen toestemming om je kinderen zelf te onderwijzen op reis. Het kan wel helpen als je support krijgt vanuit de school, maar het is geen garantie voor toestemming. Ook ben je vaak verplicht om je in te schrijven bij de Wereldschool. Je betaalt dan duizenden euro’s per jaar en je ontvangt het officiële lespakket van het Nederlandse onderwijs. Als je wilt dat je kinderen van hun reiservaringen leren, vind je dit waarschijnlijk zonde van het geld.

Tikva van Gezin op Reis schreef op haar blog dat ze maar weinig gezinnen kent die toestemming kregen voor zelf onderwijs geven tijdens een wereldreis. Laat je echter niet ontmoedigen, want je kunt het altijd proberen. En lukt het toch niet, dan schrijf je je uit (hierover verderop meer).

Digital nomad lifestyle met kinderen

Maar wij gaan niet een jaar op reis; wij gaan voor onbepaalde tijd reizen. Het is ook geen reis waarbij je van bus naar vliegtuig hopt, steeds een paar nachten op één bestemming logeert, en in een bepaalde periode een x aantal landen aftikt, waarna je terugkeert naar huis en het ‘normale’ leven weer begint.

Het is een nomadische manier van leven. Eentje in een caravan, waarbij we steeds op andere plekken verblijven en het werken, zorgen, leren en spelen doorgaan zoals dat bij ‘normale’ gezinnen ook gebeurt. We verplaatsen ons traag en de term “slow travel” past dan ook beter dan de term “reizen”.

Vrijstelling vragen of uitschrijven

Krijgen wij dan wel toestemming om Roan (en later Evi) thuisonderwijs te geven? We kunnen proberen om vrijstelling voor de inschrijvingsplicht te krijgen. Als we dat krijgen, moeten we het ook ieder jaar opnieuw aanvragen. Krijgen we geen toestemming of vinden we het teveel jaarlijks gedoe, dan kunnen we ook besluiten om ons uit te schrijven.

Uitschrijven uit Nederland

Als we ons uitschrijven, blijven we wel Nederlander en we behouden ook ons paspoort, maar we zijn dan geen ingezetenen meer. Dit heeft uiteraard weer allerlei gevolgen. Zo bouwen we dan geen AOW meer op, hebben we geen recht op kinderbijslag en kunnen we ons niet meer verzekeren in Nederland. Zo heeft alles voor- en nadelen.

Als het zover komt, verkopen we ook ons huis. Zoals we er nu over denken gaan we dan emigreren naar een land waar de regels soepeler zijn. Het liefst een land waar het leven goedkoper is. Misschien kopen we daar ook een huisje, dat we verhuren als we op reis zijn.

Wat de toekomst ons brengt

Onderwijs op reis, de leerplicht, wel of niet uitschrijven? Het zijn allemaal dingen die we in de toekomst moeten besluiten. Roan is pas 2 dus we hebben nog tot november 2019. Er kan veel gebeuren in die paar jaar. Wie weet zitten we dan weer gewoon in Zevenbergen, in ons stenen huis en bereiden we ons voor op Roan z’n eerste echte schooldag.

18 Responses

  1. Yvonne
    1 april 2017
    • Nanouk
      1 april 2017
  2. Elisabeth
    1 april 2017
    • Nanouk
      1 april 2017
  3. kim
    1 april 2017
    • Nanouk
      1 april 2017
  4. Sandra
    1 april 2017
    • Nanouk
      1 april 2017
  5. Jeanine
    2 april 2017
    • Nanouk
      2 april 2017
  6. Annemarie
    5 april 2017
    • Nanouk
      7 april 2017
  7. karlien
    5 april 2017
    • Nanouk
      7 april 2017
  8. Nanda
    6 april 2017
    • Nanouk
      7 april 2017
  9. Hilke
    7 april 2017
    • Nanouk
      8 april 2017

Write a response